SHARE

                          CUTUBKA 1AAD

                           Qodobka 1aad

                      Ujeeddada Sharciga

 Sharcigani:

  1. Wuxuu nidaaminayaa qaabka howlaha shirkadaha ganacsiga ee Dalka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
  2. In uu nidaamiyo diiwaan-gelinta shirkadaha iyo hawlahooda maamul.

Qodobka 2aad

Eray Bixin

Haddii aan si kale loogu qeexin shrci kale, erayada soo socda wuxuu mid waliba yeelanayaa fasiraadda ku hor qoran:

  1. “Cinwaan” waxaa loola jeedaa cinwaanka warqadaha lagu diro ama cinwaanka Sekedda/ waddada goobtu ku taallo.
  2. “Ganacsi” waxaa loola jeedaa howl kasta oo sharci ah oo ay ku jirto yeelashada hanti oo laga filayo in faa’iido laga dheefo.
  3. “Shirkad” waxaa loola jeedaa shirkad lagu aasaasay si waafaqsan sharcigan ama shirkad horay u jirtay oo la waafajiyey xeerkan.
  4. “Xeerka shirkadaha” waxaa loola jeedaa xeerka shirkadaha ee JF Soomaaliya ama xeerhoosaadyada shirkadaha.
  5. “Magac shirkadeed” waxaa loola jeedaa magaca shirkadda ee lagu tilmaamay qoraalka aasaaska shirkadda ama qoraalka aasaaska wax ka beddelka lagu sameeyay si waafaqsan qodobka 16 ama qodobka 17 ee xeerkan.
  6. “Xeerka shirkadda” waxaa loola jeedaa qoraalka loo diiwaangeliyay shirkadda ama xeer hoosaadka shirkadda.
  7. “Shirkadaha isku biiraya” waxaa loola jeedaa mid kasta oo ka mid ah shirkadaha wax ku biiraya iyo shirkadda soo haraysa.
  8. “Qoraalka shirkadda ee la diiwaangeliyay” waxaa loola jeedaa qoraalka diiwaangelinta shirkad jirtay ama qoraalka aasaaska shirkadda ama qoraal kale oo la mid ah oo ay diiwaangelisay ama loo diiwaangeliyay shirkad si waafaqsan sharciga dalka ee shirkadda lagu aasaasay ama shirkaddu ka heshay jiritaankeeda shirkadnimo ama shirkadda iyo mulkiilayaasheeda ku helaan sifada masuuliyadda xaddidan (limited liability). Marka qoraalka la diiwaangeliyay wax laga beddelay ama dib loo qoray, qoraalka la diiwaangeliyay waxaa loola jeedaa wax-ka-beddelka ama dib-u-qorista u danbeysay.
  9. “Diiwaan-haye” waxaa loola jeedaa diiwaanhayaha Wasaaradda Ganacsiga.
  10. “Isku-darsi” (contribution) waxaa loola jeedaa wax kasta oo qiime leh oo qof ku darsado shirkad si uu uga noqdo saamile shirkadda ama isagoo ka ah saamile shirkadda, waxaa uu ku darsanayo waxay isugu jiri karaan lacag, hanti ama adeeg la bixiyay ama qoraalka ballanqaadka “promissory note” ama waajibaadka kasta oo kale oo qabanaya si uu ugu darsado lacag, hanti ama gudashada adeeg.
  11. “Maxkamad” waxaa soo galaya maxkamad kasta iyo garsoore walba oo ikhtisaas/awood u leh dacwad.
  12. “Shirkad tahli-waa ah” (delinquent company) waxaa loola jeedaa iyada oo laga duulayo qodobka 73aad inuu yahay mid awoodi kari waysayin ay fulso wixii sharcigu faray, waajib ka dhashay heshiis ama dayn la bixin wayay.
  13. “Shirkad waddani ah” waxaa loola jeedaa shirkad, urur ama isu-tag lagu aasaasay xeer dhaqangal ka ah JF Soomaaliya ama sharciga Soomaaliya uu maamulo xiriirka ka dhaxeeya mulkiilayaasha dhexdooda ama mulkiilayaasha iyo ururka ama isu-taga una aqoosan yahay sharciga Soomaaliya shirkad sharci ah oo gaar ah.
  14. “Taariikhda dhaqangalka” marka laga hadlayo qoraal uu diiwaangeliyay diiwaanhayaha, waxaa loola jeedaa waqtiga iyo taariikhda loo go’aamiyay si waafaqsan qodobka 87aad ee xeerkan.
  15. “Taariikhda dhaqangalka ee kala diridda shirkadda” waxaa loola jeedaa taariikhda dhaqangalka qoraalka kala diridda shirkadda ama taariikhda ku dhigan diiwaannada diiwaanhayaha ee garsoorka shirkadda kala diray ama iskeed u kala dirantay ka dib markii uu dhacay muddadii jiritaankeeda.
  16. “Shirkad jirta” waxaa loola jeedaa shirkad jirtay dhaqangalka xeerkan ka hor.
  17. “Shirkad shisheeye oo jirta” waxa loola jeedaa shirkad shisheeye ee ka fulin jirtay ganacsi ama howl kale JF Soomaaliya ka hor dhaqangalka xeerkan.
  18. “Khidmad” waxaa loola jeedaa khidmad ay qaado wasaaradda ganacsiga sida ku cad qodobka 86 ee xeerkan waxaan ku jira khidmadaha loogu soo rogo ganaax ahaan dib u dhac diiwaangelin ama sabab kale.
  19. “Qoraal la diiwaangeliyay” waxaa loola jeedaa qoraal uu qabtay diiwaanhayaha si waafaqsan xeerkan, ha noqdo qoraalkaasi mid dhaqangal ama mid aan dhaqangelin.
  20. “Shirkad shisheeye” waxaa loola jeedaa shirkad, urur ama isu-tag loo aasaasay si waafaqsan sharciga dal kale ee maamula xiriirka ka dhaxeeya mulkiilayaasha dhexdooda una aqoonsan yahay sharciga dalkaasi shirkad sharci ah oo gaar ah.
  21. “Magaca shirkad shisheeye” waxaa loola jeedaa:
  22. b) Magaca shirkad shisheeye oo loo oggolaaday in ay ka qabato ganacsi ama ka fuliso howl gudaha JF Soomaaliya, ha noqdo magacaasi mid sax ah ama magac shirkadeed la qaatay, magacaas oo loo beddeli karo si waafaqsan qodobka 20aad ee xeerkan.
  23. t) Magaca saxda ah ee Shirkadda shisheeye ee aan loo oggolaan in ay ka qabato ganacsi ama ka fuliso howl gudaha JF Soomaaliya.
  24. “Habka waraaqo diridda” waxaa loola jeedaa ku diridda waraaqo hannaanka boostada ama hab kale oo waraaqaha lagu diro kaas oo si habboon loogu socodsiiyo cidda loo dirayo.
  25. “Maareeye” waxaa loola jeedaa:
  26. b) Saamile ka tirsan shirkad ay maamulkeeda leeyihiin saamilayaasha;
  27. t) Maareeye marka maamulka shirkadda ay leeyihiin maareeyayaal balse aanay gacanta ugu jirin saamilayaasha;
  28. j) Qof loo xilsaaray inuu noqdo maareeye shirkad si uu u maamulo shirkadda si waafaqsan qodobka 37aad ee xeerkan;
  29. x) Qof xilka uu ka hayo shirkaddu sida ku dhigan xeerka shirkadda ama sharcigu uu yahay mid u dhigma shaqo ahaan xilalka ku dhigan xubnaha (b), ilaa (j) ee faqraddan
  30. “Saamile” waxaa loola jeedaa qof ku leh dan lahaansho shirkad oo leh xuquuqaha iyo waajibaadka ku dhigan xeerkan. Marka shirkaddu leedahay hal saamile, erayga saamile ama saamilayaal waxaa loo qaadanaa saamilahaas keliya.
  31. “Dan saamile” waxaa loola jeedaa saamiga saamile ee faa’iidada iyo khasaaraha shirkadda iyo xaqa uu ka helo qaybtiisa marka la qaybinayo hantida shirkadda.
  32. “Shirkadaha wax ku biiraya” (acquisition) waxaa loola jeedaa shirkad ku biireysa shirkadda soo haraysa si waafaqsan xeerkan ama si waafaqsan xeerka aasaasiga ah shirkadda.
  33. “Waajib” waxaa loola jeedaa dayn, masuuliyad ha ka dhalato gashi (tort), heshiis ama si kale.
  34. “Sharci” waxaa loola jeedaa marka uu la xiriiro shirkad:
  35. b) Xeerkan;
  36. t) Sharciga lagu aasaasay shirkad ha noqdo mid Soomaali leedahay ama dal kale;
  37. x) Shuruucda kale ee Soomaaliyeed ama dalal kale ee maamula qaab dhismeedka iyo maamulka gudaha shirkadahaas;
  38. “Mulkiile” waxaa loola jeedaa Saamile ama qof ku leh dan u dhiganta dan mulkiile shirkad.
  39. “Qof” waxaa loola jeedaa qof caadi ah, shirkad, iyo wax kasta oo leh shakhsiyad qaanuuni ah.
  40. “Xafiis guud” waxaa loola jeedaa xafiiska shirkadda ee ku yaal cinwaanka xafiiska guud ee shirkadda.
  41. “Dhageysi” waxaa loola jeedaa dacwad madani ah, garqaadis, dhexdhexaadin, dacwad ciqaab, tallaabooyin maamul ama baaritaan.
  42. “Helid” marka ay la xiriirto helidda qoral ay heshay shirkad, waxaa loola jeedaa in loo gacan geliyay shirkadda qoraalkaas.
  43. “Warbixin ama warbixin sannadeed” waxaa loola jeedaa warbixinta uu waajibiyay qodobka 72aad ee xeerkan.
  44. “Shirkad warbixineysa” waxaa loola jeedaa shirkad kasta oo waddani ah, taas oo sharcigeedu uu ku jiro diiwaannada diiwaanhayaha iyo shirkad kasta ee shisheeye oo loo oggolaaday in ganacsi ama howl ka fuliso gudaha JF Soomaaliya.
  45. “Shirkad aan warbixineyn” waxaa loola jeedaa marka shirkadda la kala diro ama ay noqoto tahliwaa ama ay iska dhiibto oggolaanshihii ay haysatay ee ganacsi ama howl fulin kale ee gudaha JF Soomaaliya, waxay noqoni mid warbixineysa marka dib loo soo celiyo sida waafaqsan cutubka 11 ee xeerkan, shirkad tahliwaa waxay markale noqoni mid warbixineysa marka laga saxo tahliwaaga si waafaqsan qodobka 75aad ee xeerkan.
  46. “Qoraalka wax-ka-beddelka” waxaa loola jeedaa qoraalka wax-ka-beddelka ee ku tilmaaman qodobka 90aad ee xeerkan.
  47. “Qoraalka sixitaanka” waxaa loola jeedaa qoraalka sixitaanka ee ku tilmaaman qodobka 89aad ee xeerkan.
  48. “Qoraalka oggolaansho siinta shirkad shisheeye ee jirta” waxaa loola jeedaa qoraalka oggolaansho siinaya shirkad shisheeye sida ku cad qodobka 101aad ee xeerkan.
  49. “Qoraalka aasaaska” waxaa loola jeedaa qoraalka aasaaska ee ujeeddadiisu tahay in lagu aasaaso shirkad sida ku cad qodobka 12aad ee xeerkan, qoraalkaas oo ku jira diiwaanka diiwaanhayaha. Qoraalka aasaaska waxaa ku jiri kara wax-ka-beddel lagu sameeyay qoraalka aasaaska, qoraalka aasaaska dib loo qoray, qoraalka iskubiiridda iyo qoraal kasta oo lagu kaydiyey diiwaanka diiwaanhayaha kuwaas oo wax ka beddelaya ama kaabaya qoraalka aasaaska asalka ah ama wax laga beddelay.
  50. “Qoraalka isku biiridda” waxaa loola jeedaa qoraalka isku biiridda ee lagu tilmaamay qodobka 53aad ee xeerkan.
  51. “Qoraalka diiwaangelinta shirkad jirta” waxaa loola jeedaa qoraalka diiwaangelinta shirkad jirta ee la geliyay diiwaannada diiwaanhayaha iyada oo ujeeddadu tahay in la diiwaangeliyo shirkad jirta. Qoraalka diiwaangelinta shirkad jirta waxaa ku jiri kara wax-ka-beddelka diiwaangelinta shirkadda, dib u qorista qoraalka diiwaangelinta, qoraallada isku-biiridda iyo qoraal kasta ee la geliyay diiwaannada diiwaanhayaha ee leh raad wax-ka-beddelid.
  52. “Cinwaanka sekedda/baloogga/waddada” waxaa loola jeedaa magaca iyo lambarka sekedda/baloogga/waddada, magaalada, gobolka, dalka, furaha boostada oo waraaqo lagu gaarsiin karo. Haddii aanu jirin cinwaanka noocaa ah waxaa loola jeedaa tilmaanta ugu habboon oo lagu sheegayo sida ugu suurtagalsan goobta shirkadda.
  53. “Shirkadda soo haraysa” (the acquiring company) waxaa loola jeedaa shirkadda uu ku biiray shirkad ama shirkado sida si waafaqsan qodobka 54aad ee xeerkan ama si waafaqsan sharci kale oo aan ahayn xeerkan
  54. “Magaca saxda ah” marka ay la xirrirto qof caadi ah waxaa loola jeedaa magaca oo saddexan ee qofka; marka ay la xirrirto saamileyda/mulkiilayaasha waxaa loola jeedaa magaca saxda ah ee qof kast oo ka mid ah, marka ay tahay shirkadna magaca shirkadda, marka ay tahay shirkad shisheeyana magca shaqaynaya ee shirkadaas.

Qodobka 3aad

Magaca Sharcigan

 

  1. Sharcigan waxa lagu magacaabaa Sharciga Shirkadaha ka ganacsada Dalka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Qodobka 4aad

Fasiraadda Sharciga

  1. Sharcigan waxaa loo fasiranayaa si waafaqsan Xeerka Madaniga Soomaaliyeed, Dastuurka JFS iyo danta guud ee mabaadii’da shuruucda caalamiga ah.

CUTUBKA 2AAD

AWOODAHA SHIRKADAHA IYO HAWLAHOODA

Qodobka 5aad

Ujeeddada Shirkad Ganacsi